આરક્ષણ: બંધારણની જોગવાઈ કે રાજકારણનું હથિયાર?

કલમ 15 સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો તથા અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના ઉત્થાન માટે વિશેષ જોગવાઈઓ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જ્યારે કલમ 16 જાહેર રોજગારમાં સમાન તક સાથે પછાત વર્ગોના અપૂરતા પ્રતિનિધિત્વને દૂર કરવા માટે આરક્ષણની જોગવાઈનો આધાર આપે છે. વર્ષ 2019ના 103મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા કલમ 15(6) અને 16(6) ઉમેરવામાં આવી, જેના આધારે હાલની આરક્ષણ વ્યવસ્થામાં આવરી ન લેવાતા આર્થિક રીતે નબળા વર્ગો માટે શિક્ષણ અને સરકારી નોકરીઓમાં 10 ટકા સુધીના આરક્ષણની જોગવાઈ થઈ. કોઈ સમુદાયની વસ્તી કેટલી છે, તેનું શિક્ષણનું પ્રમાણ શું છે, સરકારી નોકરીઓમાં તેનું પ્રતિનિધિત્વ કેટલું છે અને તેની અંદર કયા જૂથો સૌથી વધુ વંચિત છે—આ પ્રશ્નોના જવાબ પૂરતા અને પારદર્શક આંકડાઓ વિના શોધવા મુશ્કેલ છે.

Harshil Thummarauthor · Published: 16 Oct 2026, 2:26 pm

▶ સમાચાર સાંભળો

Sharef𝕏◉⧉